Hồ thủy sinh phong cách Iwagumi và Sanzon Iwagumi (phần 2)

Hồ thủy sinh theo phong cách Iwagumi đã trở nên quen thuộc trong giới thủy sinh . Hãy cùng nhau điểm lại bước chuyển mình của thủy sinh Iwagumi

Iwagumi và những bước chuyển mình theo trào lưu mới

Năm 2004

Một bước chuyển mình thật sự của Iwagumi, một vài bể thủy sinh có layout thể hiện những cảnh quan trên cạn rất rõ nét được giới thiệu rộng rãi. Cơn sóng lan truyền nhanh chóng và ảnh hưởng mạnh mẽ tới phong cách Iwagumi cho đến ngày nay.

Hồ thủy sinh iwagumi của Hironori Handa - nhật bản

Song song đó những bể thủy sinh phong cách Iwagumi truyền thống ít xuất hiện dần và chắc chắn cũng ít tạo ấn tượng với số đông người xem hơn. Vẫn không thể phủ nhận cái đẹp ẩn chứa sâu lắng của Iwagumi mà phải nói rằng: đó là những bài học hết sức căn bản để nâng cao khả năng sáng tạo!

Hồ thủy sinh iwagumi của Haruji Takee - nhật bản

Năm 2005

Luồng sinh khí mới bắt nguồn từ những aquascaper người Hồng Kông và Đài loan, họ bắt đầu thử nghiệm ý tưởng các bể thủy sinh theo hình thức của non bộ với phong cách hết sức táo bạo và tạo nên những trào lưu thực sự.

Hồ thủy sinh iwagumi của Chen De Quan - Taiwan

Cây thân đốt lá nhỏ với nhiều màu sắc được mạnh dạn sử dụng cho hậu cảnh, sự đa dạng cây trồng bắt đầu được thử nghiệm để tạo nên những điều mới mẻ.

Hồ thủy sinh iwagumi của SHam Kai Man Wayne - HongKong

Năm 2006

Cây trồng thực sự đã làm mới phong cách Iwagumi, sự hòa quyện màu sắc của cây và đá tạo nên cảm giác khác hẳn những bức tranh Iwagumi thời kỳ đầu

Hồ thủy sinh iwagumi của Chen Yu Lin - Taiwan

Ngay bản thân người Nhật cũng bắt nhịp và thể hiện ý tưởng phong cảnh trên cạn (landscape) cho dù họ hiểu hơn ai hết: thủy cảnh (aquascape) mới là mục đích cuối cùng !

Hồ thủy sinh iwagumi của Minoru Yamagashi - Japan

Những dòng suối uốn lượn, thậm chí những con đường mòn khúc khuỷu được bố trí khéo léo trong rất nhiều layout bất chấp những niêm luật bất thành văn của Sir Amano.

Hồ thủy sinh iwagumi của Akira Yamagishi - Japan

Có phải Iwagumi hay không ?

Năm 2007

Một số layout sử dụng đá rất nhiều cho mục đích mô phỏng cảnh quan đồi núi, giờ đây khó mà nhận ra đó là Iwagumi hay là một phong cách gì khác, trí tưởng tượng và sự đột phá đã không còn bị giới hạn bởi những nguyên tắc truyền thống nữa.

Hồ thủy sinh iwagumi của Cliff Hui - Hong Kong

Hồ thủy sinh iwagumi của Cheng Chi Fai - Hong Kong

Hồ thủy sinh iwagumi của Hiroyoshi Honda - Japan

Hồ thủy sinh iwagumi của Hidekazu Tsukiji - Japan

Năm 2008

Hồ thủy sinh iwagumi của Cheng Siu Wai - Hong Kong

IAPLC 2008 chưa thật sự có chuyển biến hay những đột phá bất ngờ của bố cục sử dụng đá, có lẽ trào lưu những năm trước còn trong giai đoạn khẳng định vị thế của nó với một số lượng đáng kể các layout sử dụng đá làm linh hồn cho bố cục.

Hồ thủy sinh iwagumi của Trang Hoang Long - Viet Nam

Hồ thủy sinh iwagumi của Lee Do Jae - Korea 

Hồ thủy sinh iwagumi của Hiroyuki Yamabe - Japan

Hồ thủy sinh iwagumi của Fumio Hara - Japan

Hồ thủy sinh iwagumi của Toshiharu Ishiwata - Japan

Hồ thủy sinh iwagumi của Peter Kirwan - Ireland

Hồ thủy sinh iwagumi củaIchiro Hamano - Japan

Hồ thủy sinh iwagumi của Su Kun Cheng - Taiwan

Hồ thủy sinh iwagumi của George Lo - USA

Hồ thủy sinh iwagumi của Nguyen Thi Xuan Thuy - Viet Nam

Iwagumi năm 2010 – sự đa dạng của chất liệu và bài trí

Có lẽ IAPLC 2010 là năm mà các tay chơi thủy sinh thế giới phô diễn kỹ thuật sắp xếp dựa trên những chất liệu đa dạng của đá ở mỗi địa phương. Việt nam sau những năm học hỏi và thử nghiệm đã có những thành công lớn cho riêng mình .

Hồ thủy sinh iwagumi của Zhang Jiang Feng - Macau

Hồ thủy sinh iwagumi của Nguyen Thi Xuan Thuy - Viet Nam

Hồ thủy sinh iwagumi của Zeng Qing Jun - China

Hồ thủy sinh iwagumi của Tran Hoang Long - Viet Nam

Hồ thủy sinh iwagumi của Li Da Wei - China

Hồ thủy sinh iwagumi của May Kwan - Hong Kong

Hồ thủy sinh iwagumi của Vu Quoc Hung - Viet Nam

Năm 2011, Iwagumi và những ứng dụng mới

Hồ thủy sinh iwagumi của Tran Hoang Long - Viet Nam

Một layout đá của Việt nam đạt được vị trí cao nhất ở IAPLC 2011

Trong bố cục này các cụm đá có trọng tâm ở trên cao tạo nên một vẻ bồng bềnh khác thường. Nhìn bố cục có thể liên tưởng tới những rạn san hô trong đại dương, cũng có thể liên tưởng đến tác động của gió trên những vách đất đá vùng Grand Canyon. Tuy những nét ngang của thớ đá không phải lần đầu xuất hiện ở IAPLC nhưng trong trường hợp này thì đường nét đá đã được nhấn mạnh ở mức tối đa giúp bố cục có ấn tượng hoàn toàn rõ nét.

Để có thể kết luận đây có phải là một trào lưu mới hay không chúng ta cần chờ đợi một thời gian để xem những yếu tố “kỹ thuật hỗ trợ” phía sau bố cục này có được giới thủy sinh dễ dàng chấp nhận hay không và có những bất lợi nào đi kèm yếu tố kỹ thuật đó hay không ?

Hồ thủy sinh iwagumi của Koji Kogure - Japan

 Một bố cục Iwagumi khác trong năm 2011 cũng có ấn tượng khá tốt

Các khối đá có bề mặt khác nhau, màu sắc khác nhau được kết hợp chung trong một bố cục, thành công ở đây chính là sự kết hợp đa dạng vật liệu đá mà không tạo nên vẻ khó chịu cho người xem. Yếu tố kết hợp nhiều loại đá có thể là một yếu tố đáng khai thác khi chúng ta đang đối phó với hoàn cảnh thiếu thốn chất liệu mới, tuy nhiên kết hợp như thế nào sẽ phụ thuộc rất nhiều vào khả năng quan sát và học hỏi trong tự nhiên của người tạo tác.

Hồ thủy sinh iwagumi của May Kwan - Hong Kong

Những khối đá trong bố cục này tạo nên một sự liên hoàn chặc chẽ, dù rằng từng khối đá không thật sự đặc sắc nhưng tác giả đã rất khéo léo kết hợp với mini riccia để che giấu toàn bộ các điểm liên kết chưa đẹp và nhất là các ngọn đá không còn đóng vai trò chính như trong các bố cục Iwagumi cổ điển.

Hồ thủy sinh iwagumi của Pasquale Buonpane - Italy

Chắc chắn khi lớp rêu bên trên đỉnh đá không tồn tại thì bố cục này sẽ để lộ rất nhiều điểm yếu. Tác giả đã tạo ra một bố cục lạ mắt và có phần hài hước, dù đánh giá thế nào thì vẫn thừa nhận đây là sự kết hợp cây trồng với vật liệu một cách đơn giản nhưng vô cùng hiệu quả.

Hồ thủy sinh phong cách Iwagumi và Sanzon Iwagumi (phần 1)

Trang trí hồ thủy sinh theo phong cách Iwagumi của Nhất đã có từ rất lâu , nhưng hiện nay phong cách hồ thủy sinh iwagumi này cũng rất phổ biến và nhiều người yêu thích.

iwagumi là phong cách thiền của hồ thủy sinh

Bố cục kiểu Iwagumi nằm trong phong cách hồ thủy sinh thiên nhiên (Nature Aquarium), được khởi xướng bởi Takashi Amano. Dựa trên các nguyên tắc thiết kế vườn kiểu Nhật, iwagumi dịch sát nghĩa đen là “kiến tạo với đá”. Đá làm nên cấu trúc vườn kiểu Nhật, và vì vậy, trong bố cục iwagumi, đá luôn đóng vai trò chủ yếu. Các khối đá được sắp đặt ra sao và số lượng như thế nào luôn là điều rất quan trọng. Rất nhiều kiểu iwagumi được áp dụng cho hồ thủy sinh, nhưng chủ đề bao trùm là sự tĩnh lặng và đơn giản.

Chủ đề bao trùm iwagumi là sự tĩnh lặng và đơn giản

Thể loại Iwagumi thông dụng nhất được gọi là sanzon iwagumi. Sanzon trong tiếng Nhật có nghĩa là “3 trụ cột” và bố cục này sử dụng 3 khối đá, trong đó có 1 khối lớn và 2 khối nhỏ hơn. Thuật ngữ này lần đầu tiên được dùng vào thế kỷ 11 trong lý thuyết vườn Nhật có tên là “Sakuteiki.”. Cách xếp đá này xuất phát từ đạo Phật, khối đá chính gọi là chuusonskei (Phật lớn) và 2 khối nhỏ bên cạnh gọi là kyoujiseki (theo hầu). Các khối kyoujiseki thường nghiêng hoặc hướng về phía khối chuusonskei như là đang khom mình trước khối chính vậy. Khối chuusonskei thì luôn được đặt theo quy tắc điểm vàng – Golden Rule.

Điểm vàng là yếu tố quan trọng trong phong cách thủy sinh iwagumi

Một thể loại khác không thường gặp, thường dùng 1 số lượng đá lẻ với nhiều kích cỡ. Trong lĩnh vực bố cục thủy sinh, iwagumi cũng đã góp thêm vào những nét riêng biệt. Hồ thủy sinh có bố cục Iwagumi thường chỉ dùng 1 loại cây thuần nhất (thường là Trân Châu Nhật, Ngưu Mao Chiên, Trân Châu Cu Ba) và 1 loại cá bơi đàn (phổ biến nhất là mũi đỏ, neon vua hay tam giác) điều này tôn lên cảm giác đơn giản của bố cục.

Iwagumi thường sử dụng một loại cây thuần nhất và cá nhỏ bơi theo đàn

Nhiều người cho rằng chăm sóc và bảo dưỡng 1 hồ thủy sinh theo phong cách iwagumi dễ dàng hơn những thể loại khác. Sự thực thì ngược lại, những quy định hạn chế chỉ dùng 1 loại cây dưới ánh sáng mạnh. Các loại cây tiền cảnh thường chậm phát triển và hấp thụ ít dinh dưỡng từ nền. Chính vì vậy, ở bước khởi đầu của 1 hồ với bố cục iwagumi, phải giữ cho hồ cân bằng luôn là trở ngại lớn nhất của thú chơi. Nạn rêu tảo bùng phát là thường gặp mà không có các loài cắt cắm giúp làm cho hồ đạt tới trạng thái cân bằng. Thay vào đó, có nhiều cách nhằm tiêu diệt rêu tảo và làm cân bằng mức độ dinh dưỡng trong hồ. Tép Amano và các loại tép khác thường được dùng để giúp kiểm soát rêu hại. Hồ thủy sinh theo phong cách Iwagumi thực sự không dành cho người mới, nhưng nó lại là một thể loại bố cục cuốn hút và thanh bình nhất mà ta có thể hình dung được.

(Blue_Dolphin biên dịch – Nguồn Aquatic_Eden.com)

Có thể nói Iwagumi – sự kiến tạo với đá là sự mô phỏng phần nổi những cảnh quan tự nhiên ven biển , đó là những hình ảnh gần như rất quen thuộc của đảo quốc Nhật bản:

Iwagumi mô phỏng cảnh quan thiên nhiên

Những hình ảnh thường thấy ở đảo Nhật quốc

Một số hồ thủy sinh Iwagumi truyền thống trong gallery của ADA:

Một hồ thủy sinh Iwagumi truyền thống trong ADA gallery

Hồ thủy sinh Iwagumi với cá thần tiên

Hồ thủy sinh phong cách iwagumi nhưng vững trãi và mạnh mẽ

Phân tích 1 hồ Iwagumi truyền thống

Lần này chúng ta thử phân tích bố cục 1 hồ Iwagumi thứ hạng 22 của giải ADA. Đây là 1 điển hình của thể loại sanzon iwagumi thuộc về phong cách thủy sinh thiên nhiên. Chỉ có vài chủng loại cây và 1 loại cá duy nhất. Bố cục đá làm chủ đạo với cách sắp đặt kiểu tam giác không cân. Bạn có thể thấy ngọn khối đá lớn nhất chính là đỉnh của tam giác và 2 khối nhỏ hơn gần như nghiêng hướng về phía khối trung tâm. Đó chính là thuyết căn bản của sanzon iwagumi.

Góc nhìn nghiêng của hồ thủy sinh iwagumi luôn phẳng

Góc nhìn nghiêng của 1 hồ Iwagumi luôn phẳng. Đó là bởi vì ta sử dụng các loại cây làm thảm cỏ nơi tiền cảnh. Một cảm giác thư thái, các triền dốc hài hòa như thiên nhiên nhưng lại không có sự bó buộc về đường nét cụ thể. Điều này giúp người ngắm tập trung sự chú ý vào bố cục đá và mang lại cảm nhận rộng mở và thoáng đãng.

Điểm nhấn trong bố cục hồ thủy sinh Iwagumi là khối đá lớn

Xét về điểm nhấn, trong 1 hồ Iwagumi, đá luôn là thành phần kiến tạo bố cục. Thường thì điểm nhấn là khối đá lớn nhất, nổi bật nhất. Bố cục của hồ này chính là một ví dụ điển hình. Hai khối đá còn lại đóng vai trò điểm nhấn phụ. Hình trên có đánh dấu để thấy rõ 2 khối phụ (khoanh tròn màu vàng) hướng về phía khối chính (khoanh đỏ) ra sao và điểm nhấn chính nằm ở vị trí theo quy tắc điểm vàng như thế nào.

Các đường dốc xuất phát từ điểm nhấn

Các đường dốc trong một hồ iwagumi thường chạy theo viền của bố cục, luôn xuất phát từ các điểm nhấn. Chính vì thế các dốc này luôn đơn giản và thoải mái.

iwagumi khó phân biệt tiền cảnh, trung cảnh, hậu cảnh
 

Xét về tiền cảnh (xanh lá), trung cảnh (xanh lam) và hậu cảnh (vàng), thật khó khăn để xác định vì nó không cụ thể trong 1 hồ iwagumi. Có cảm giác hồ iwagumi giống như 1 mảng tiền cảnh rộng lớn không biết đâu là hậu cảnh. Tuy nhiên ở hồ này, 2 khối đá phụ dường như tạo thành trung cảnh. Hậu cảnh bao gồm khối đá chính và hàng cỏ cao phía sau hồ. Thật vậy, phân tầng cho 1 hồ iwagumi không dễ dàng và thường theo ý chủ quan.

Nhìn chung, hồ iwagumi dựa trên sự đơn giản thoải mái và cuốn hút tầm nhìn. Sử dụng 3 khối đá không phải ngẫu nhiên: ý thức con người luôn thiên về số lẻ. Sử dụng ít chủng loại cây và giữ cho chúng luôn gọn gàng, bố cục đá nổi bật nhằm dẫn dắt tầm nhìn người xem tới điểm nhấn rõ ràng.

(Blue_Dolphin biên dịch – Nguồn Aquatic_Eden.com)

Trong một số trường hợp, các khối đá chính dường như không nằm ở điểm vàng, việc bố trí đá không tuân theo tỉ lệ 1 – 1,618 như ví dụ dưới đây:

Khi các khối đá không nằm ở điểm vàng

Xét theo tỉ lệ vàng thì điểm nhấn chính là thung lũng , một khoảng trống được nhấn mạnh để tạo chiều sâu hun hút đến chân trời. Khoảng không gian trống chính là điểm nhấn tuyệt vời của bể , các cụm đá không có một khối đá to nào nổi bật để tranh chấp vai trò điểm nhấn với thung lũng.
Trong ảnh kế tiếp dưới đây , mình đã cắt bể ra hai phần theo tỉ lệ gần đúng 1-1,618 theo vạch đỏ . Hai phần hai bên được chia một lần nữa cũng với tỉ lệ 1-1,618 bằng vạch xanh! (sự phân chia phần nào theo cảm quan chứ không bằng phương pháp đo chính xác).

Chia tỷ lệ vàng hai lần ta có điều này
 

Iwagumi và những thử thách

Cây hậu cảnh được khống chế chiều cao để không che đá chính

Cây thủy sinh trồng là loại thấp và rất thấp

Ảnh chụp hoàn hảo khi đàn cá đi qua điểm nhấn của bố cục

Một số đặc điểm chung của các bể Iwagumi truyền thống là:
– Đá phô bày toàn bộ đường nét và màu màu sắc cơ bản của của nó ở mức tối đa có thể được.
– Cây trồng ở hậu cảnh được khống chế chiều cao không vượt trội đỉnh đá cao nhất.
– Tiền cảnh chỉ sử dụng chủ yếu là các loại cây thấp và rất thấp.
– Cá đồng nhất một loại và một bức ảnh bể Iwagumi thành công phải thể hiện được đàn cá đang đi qua một trong những điểm nhấn chính của bố cục.

Một vài yếu tố đã kể dẫn tới kết quả:
– Rêu hại bùng phát bất kỳ lúc nào nếu không được kiểm soát tốt. Bạn sẽ có cảm giác gì với một bể nước trong vắt nhưng đá bám đầy rêu hại?
– Sự biến đổi hình ảnh của bố cục là rất ít, dễ gây nhàm chán, ở một lứa tuổi đứng hơn, trầm hơn mới phù hợp với thể loại Iwagumi truyền thống.
– Thay đổi bố cục các bể Nature Style nói chung sẽ mất nhiều công sức và đầy những vấn nạn!

Iwagumi hiện đại

Một bể nano xinh xắn , một con đường mòn dốc đứng như dẫn dắt người xem đi vào thế giới thu nhỏ . Vài khối đá có chi tiết rất tự nhiên , vài loại cây được lựa chọn vô cùng hợp lý : sao nhỏ và trân châu Cuba , một ít ngọn cỏ đỏ và thế là quá đủ để một không gian lớn được thu nhỏ lại rất tài tình trong vài mươi centimet vuông!

Một hồ thủy sinh Iwagumi hiện đại

Theo thời gian, những quan điểm thẩm mỹ khác nhau đã phần nào tác động đến phong cách Iwagumi truyền thống, nhiều cố gắng bổ sung cây trồng mới để tạo thêm vẻ quyến rũ cho bố cục đá không ngoài mục đích tăng thêm nét tươi mới cho thể loại Iwagumi!

Dưới đây là hai ví dụ rất cụ thể từ những ảnh bể Iwagumi của ADA gallery

Một hồ thủy sinh Iwagumi chuẩn mực 

Một chút cách tân cho hồ thủy sinh Iwagumi

Từ một bố cục trầm và sâu lắng thế này

hoàn toàn có thể sôi nổi và tươi mới hơn

Nguồn : aquabird.com.vn

Mượn tạm clip của Youtube Minimalist Iwagumi. Thủy sinh Asin sẻ sớm làm clip hồ thủy sinh Iwagumi để thay vào. Thank Minimalist Iwagumi

Clip hồ thủy sinh phong cách Iwagumi